[Disability-vn] Comments on Draft Disability Law - Dong gop y kien cho Du thao Luat ve NKT

[Huong Duong]

*Kính gửi Diễn đàn NKT, VNAH, Ban soạn thảo Luật NKT và những ai quan tâm,*

Xin gửi lời chào ấm áp và lời chúc mừng năm mới từ mùa đông nước Nhật lạnh
giá tới toàn thể cộng đồng người khuyết tật Việt Nam và mọi người.

Xin chân thành cảm ơn VNAH, Diễn đàn NKT và Ban soạn thảo đã lắng nghe và bổ
sung một vài trong số những ý  kiến đóng của em lần trước cho Dự thảo Luật
người khuyết tật.

Nhân dịp Bản dự thảo Luật vẫn đang được lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan
ban ngành và nhân dân trên mạng dự thảo online và sau khi đã đọc kỹ các ý
kiến đóng góp phản biện của các Đại biểu Quốc Hội cho dự thảo Luật ngày 27
tháng 11 năm 2009 tại Hội trường Quốc Hội, em xin tiếp tục có một số ý kiến
đóng góp cho Dự thảo Luật như phần gửi cùng sau đây.

Mong rằng Dự thảo Luật sẽ sớm được chỉnh sửa bổ sung và thông qua như kế
hoạch.

Em xin chân thành cảm ơn.

Kính thư,

*D**ương Thị Thu Hường*

Sinh viên Luật (Master of Law)**

Trường đào tạo sau đại học về nghiên cứu hợp tác quốc tế (Graduate School of
International Cooperation Studies) – Trường đại học Kobe (Kobe University) –
Nhật bản

-----------------------------------

*I. Các điều khoản cụ thể*

*Điều 2: 12.* Đề nghị bổ sung như sau:

Tổ chức của .....  do người khuyết tật thành lập, *lãnh đạo, và điều hành*,
đại diện....



*Điều 4: 1a.* Đề nghị bổ sung như sau

Được nhà nước ....các hoạt động *chính trị, kinh tế, văn hóa,* và xã hội.



*II. Các vấn đề mang tính nguyên tắc: *

*Điều trị y tế bắt buộc:*

Theo em hiểu từ định nghĩa NKT trong chính bản dự thảo thì “NKT mắc bệnh tâm
thần ...” là NKT khuyết tật có đa khuyết tật. Có nên chăng loại bỏ (outlaw)
vấn đề điều trị y tế bắt buộc *(nonconsensual medical treatment)* vì Công
ước Quốc tế về quyền của NKT (CRPD) quy định rõ ràng tại các Điều 17 và 25.
Điều 25 (d) quy định rõ là dịch vụ y tế được cung cấp cho NKT trên cơ sở tự
do ưng thuận và đựoc báo trước (health care is provided to persons with
disabilities on the basis of free and informed consent, on an equal basis
with others ...). Điều 17 quy định mỗi người khuyết tật đều có quyền được
tôn trọng sự toàn vẹn về mặt thể chất và trí lực của mình trên cơ sở bình
đẳng như những người khác (Every person with disabilities has a right to
respect for his or her physical and mental integrity on an equal basis with
others.)  Để giải thích (interprete) điều 17 thì cần phải viện dẫn Điều 32
của Công ước Viên về Luật Điều ước quốc tế và Điều 75(3) – Luật Kí kết, gia
nhập và thực hiện ĐƯ QT của Việt nam năm 2005. Theo tài liệu chuẩn bị cho
quá trình đàm phán (negotiation process) của CRPD thì Điều 17 là kết quả của
quá trình vận động không mệt mỏi của các tổ chức quốc tế của NKT quốc tế
nhằm loại bỏ khả năng NKT về trí tuệ bị đưa vào điều trị bắt buộc tại các cơ
sở y tế. Chính vì điều này mà trong phần dẫn đề (Preamble) của CRPD chỉ có 2
văn kiện là Chương trình Hành động Thế giới về Người khuyết tật và Quy tắc
chuẩn về Bình đẳng hoá Cơ hội cho Người khuyết tật (the World Programme of
Action concerning Disabled Persons và Standard Rules on the Equalization of
Opportunities for Persons with Disabilities) được coi là văn kiện tiền thân
(antecedents) của CRPD. Văn kiện Các nguyên tắc bảo hộ NKT trí tuệ 1991
không đựoc coi là văn kiện tiền thân của CRPD vì nó hợp pháp hóa việc điều
trị y tế bắt buộc mặc dù với những điều kiện hết sức chặt chẽ cho viêc điều
trị y tế bắt  buộc.

Việt Nam chưa phê chuẩn CRPD nhưng đã kí kết CRPD có nghĩa là theo Điều 18
của  Công ước Viên về Luật Điều ước quốc tế thì những nước đã kí kết trong
thời hạn giữa kí kết và phê chuẩn có nghĩ vụ không làm tổn hại đến mục đích
của Công ước.

*Đưa NKT vào các cơ sở chăm sóc (Institutionalization)*

CRPD và thế giới đang cố gắng hạn chế tới mức có thể việc đưa NKT và các cơ
sở chăm sóc tập trung, nhưng Dự thảo Luật tai chương VII dường như là khuyến
khích việc này. Mong Ban soạn thảo làm rõ là vì sao Trung tâm hỗ trợ sống
độc lập của NKT và trung tâm trợ giúp pháp lý cho NKT lại được xếp vào danh
sách các cơ sở chăm sóc NKT.

Trung tâm trợ giúp pháp lý cho NKT phải chăng là đựoc thành lập và hoạt động
khác/riêng biệt với các trung tâm trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật
trợ giúp pháp lý 2006?



*Trao quyền (empowerment)*

Theo Bản dự thảo Luật NKT là đối tượng để giúp đỡ chứ không phải là người
được trao quyền (empowerment) toàn bộ các phần đề cập bồi dưỡng cán bộ nhân
viên là người không khuyết tật làm việc với NKT, chứ NKT lại không phải là
đối tượng được đào tạo để làm việc với chính NKT.



*Dịch vụ cho NKT do lĩnh vực tư nhân cung cấp*

Trong Dự thảo Luật có quá nhiều vấn đề mà quy định là Nhà nước đảm bảo cung
cấp dịch vụ...: Nhà nước chắc có lẽ sẽ không có khả năng thực hiện việc cung
cấp dịch vụ từ A- Z cho NKT. Có nên chăng huy động cả các đơn vị tư nhân,
người dân tham gia vào việc này, làm như thế những dịch vụ cung cấp cho NKT
mang tính cạnh tranh hơn và chắc là chất lượng dịch vụ cũng sẽ đựoc nâng cao



*Việc làm cho cả Dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi*

Em xin hỏi các cơ quan nhà nước ví dụ như Văn phòng Bộ LĐ TBXH có chụi sự
điều chỉnh của 2% (quota) bắt buộc phải tuyển dụng NKT không, hay Luật chỉ
điều chỉnh các Cơ quan doanh nghiệp không thuộc bộ máy hành chính công của
nhà nước?



*Cơ chế giám sát: Đại biểu Quốc hội*

Một lần nữa em xin bày tỏ sự đồng tình của em đối với phần phát biểu phản
biện của đại biểu Quốc Hội tỉnh Vĩnh Long ngày 27 tháng 11 năm 2009 tại Hội
trừong Quốc Hội về Ví dụ của Malaysia về Ủy ban giám sát thực hiện Luật NKT.

--------------------------------------
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://ngocentre.org.vn/pipermail/disability-vn/attachments/20100107/8b9ea0a8/attachment-0031.html